Gebelik öncesi ve şeker hastalığı

Şeker hastalığı ( diabetes mellitus ) olan kadınların gebelik öncesi dikkat etmesi gerekenler nelerdir?

Şeker hastalığı hem gebelik oluşumu hem de oluşmuş olan gebeliğin devamlılığı üzerine olumsuz etkileri vardır.

Bu nedenle gebelik düşünülmeye başlanmadan önce iyi bir kan şekeri kontrolü optimum şartları sağlamak için gereklidir.

Şeker hastalığınızı takip eden endokrinoloji yan dal uzmanı ile görüşmenizi önermekteyiz.

Optimum şartlar oluştuğu konusunda bizlere fikir veren testler açlık kan şekeri, tokluk 1. Saat ve Hb A 1c testidir.

Bu testlerin sonuçları ile hasta değerlendirilir ve gebelik için uygun olup olmadığına karar verilir.

Bu şartlar sağlanmadan gebelik oluşması durumunda hem bebek hem de anne son derece kötü etkilenebilir.

Tabi ki yine de elimizden gelen özeni ve tedavi yollarını hastalarımız için denemekteyiz ancak yine de bazı olumsuzluklar ile karşılaşa bilmekteyiz.

Gebelik ve şeker hastalığı

Şeker hastalığı ya da tıptaki adıyla “diabetes mellitus“, insülin hormonunun hiç üretilememesine veya vücudun ihtiyacını karşılayacak kadar üretmemesine ya da üretilen insülinin yeterince etki gösterememesine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

İnsülinin etkisi nedir?

İnsülin, kanda dolaşan şekerin vücuttaki hücrelere alınarak kullanılmasını ve vücudun ihtiyacı olan enerjinin üretilmesini sağlar.

Şeker hastalarında bu insülin hormonu yetersiz olduğundan, besinlerle alınan şeker yeterince kullanılamaz.

Şeker kan dolaşımında kalarak kan şekerini yükseltir.

Bunun sonucunda kan şekeri toklukta aşırı yüksek olduğu gibi açlıkta da yüksek seyreder.

İnsülin nereden salınır?

İnsülin insan vücudunda pankreastan salınmaktadır.

Herhangi bir nedenle pankreastan salgılanan insülin yetersiz olursa şeker hastalığı ortaya çıkar.

Tip 1 Diyabet: Sıklıkla erken yaşta belirti verir ve tedavisinde insülin kullanılır. Genetik geçişlidir.

Tip 2 Diyabet: Genellikle ileri yaşlarda ortaya çıkar. Kan şekerinin hücreler tarafından kullanımındaki bozukluğu gidermeye yönelik ilaçlar kullanılır.

Gebelik öncesi şeker hastalığı olan anne adayları dikkat!

Şeker hastalığı olduğu bilinen anne adaylarının gebe kalmadan önce mutlaka bir endokrinolog ve yüksekriskli gebelik uzmanı tarafından görülmeli ve kan şekeri regülasyonu açısından değerlendirilmelidir.

Gerekli kan testleri yapılmalı ve uygun görülür ise gebeliğe izin verilmelidir.

Şeker Hastalığı olan anne adaylarının gebeliklerinde artan riskler nelerdir?

Düşük riski ve düşük

Ölü doğum

Tansiyon hastalığı

Erken doğum

Bebeğin suyunun fazla olması

Sakatlık riski

İri bebek

Kalp rahatsızlıkları

Yukarıda verilen durumlar, şeker hastalığı olan anne adayları için sadece en sık olanlar şeklindedir. Bunlar dışında da riskin arttığı diğer bazı durumlar vardır.

Her şeker hastasında bu riskler artmış mıdır?

Hayır. Ancak bu artışın önüne geçebilmek için gebelik öncesi mutlaka hem endokrinolog hem de yüksek riskli gebelik uzmanı tarafından görülmeli ve değerlendirilmelisiniz.

Eskiye ait kan şekeri kontrolü hakkında bilgi veren Hemoglobin A1-c testi yaptırılmalı ve sonuçları değerlendirilmelidir.

Bunlar sonucunda uygun görülürse gebeliğe izin verilmelidir. Gebelik süresince insüline olan ihtiyaç artar, dolayısı ile insulin dozu artırılmalıdır.

Eğer kan şekeri normal sınırlar arasında tutulabilirse yukarıda verilen riskler artmayacaktır.

Şeker hastalığı olan annenin gebelik takibinde neler farklıdır?

Gebelikte daha öncesinde kullandığı şeker haplarını kullanmayı tercih etmiyoruz.

Onun yerine insülin kullanılması çok daha güzel sonuç vermektedir.

Bunun dışında şeker hastaları;

Daha sık aralıklarla usg kontrolü yapılmalı ve idrar tahlilleri tekrar edilmeli.

Daha erken NST testine alınmalıdır.

Düzenli olarak açlık ve yemek sonrası 1. Saat kan şekeri ölçümleri ile takip edilmelidir.

Doğumu için 38-39. haftadan sonra beklenmemelidir.

Çünkü şeker hastalığı olan anne adaylarında son üç ay içerisinde açıklanamayan ölümler olabilecektir. Bu nedenle 38-39. gebelik haftalarında doğum başlatılmalıdır.

Gebelik ve gizli şeker hastalığı

Hamilelik dönemi boyunca yükselen gebelik hormonları kan şekerini artırıcı etkiye sahiptir.

Ek olarak anne adayının aldığı kiloda insüline karşı direnç gelişimine katkıda bulunur.

Bu anlatılan durumlar her gebelikte vardır ve anormal değildir.

Ancak anne adayının gebelik öncesindeşeker hastalığına eğiliminin ( insülindirenci ) olması durumunda gebelikte gizli şeker (gestasyonel diabetesmellitus) ortaya çıkabilecektir.

Gizli şeker nasıl taranır?

Gebelikte gelişebilen gizli şeker taraması için farklı yaklaşımlar vardır.

Burada önemli olan riskli hasta grubunun belirlenmesi ve bu grubun daha erken taranması ve daha yakın takip edilmesidir.

Ancak genelde şeker testi genelde tümdünyada  24 ila 28. gebelik haftaları arası yapılmaktadır. Riski olan bayanlar daha erken dönemlerde de bu teste tabi tutulabilir.

50 gram şeker tarama testi nasıl yapılır?

Bu testte hastaya 50 gram şeker içeren bir su içmesi sağlanır.

Bu test için anne adayının mutlaka aç olması gerekli değildir.

Şekerli su içilir ve bir saat sonra kan şekerine bakılır.

Bu bir saatlik bekleme esnasında anne adayı oturup dinlenmeli, herhangi bir şey yememeli ve içmemelidir.

Bu aktiviteler testin sonucunun yanlış çıkmasına neden olabilecektir.

Bir saat sonraki sonuca göre hasta tekrar değerlendirilir.

100 gram şeker testi nedir?

50 gram şeker testi ile taranan hastalarda sonuç anormal çıktığında 100 gram şeker testi yapılır.

Bu testin sabah aç karnına yapılması zorunludur.

Açlık kan şekeri ölçümü sonrasında 100 gram şekerli su içilir ve sonrasında 1. saat, 2. saat ve 3. saat kan şekeri ölçümleri yapılır.

Yani toplamda 4 kez kan şekerinin ölçülmelidir. Bu ölçüm sonuçları mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Bu dört ölçümden iki ya da daha fazlasının yüksek çıkması durumunda gestasyonel diyabet tanısı kesinleşir.

Gizli şeker tanısı konduktan sonra tedavi diyetle ya da insülin kullanılarak yapılır.

75 gram şeker testi nedir? 

Son yıllarda gebelikte gizli şeker hastalığı tanısında diğer testlerin yerini almaya başlamış bir testtir.

Aç karnına yapılması zorunludur.

Açken kan şekeri alındıktan sonra, 1. ve 2. saat kan şekeri alınır ve sonuçları hekim tarafından değerlendirilir.

Gizli Şeker (gestasyonel diyabet) tehlikesi nedir?

Gizli şeker tablosu düzeltilmez ise;

İri bebek gelişimi

Sezaren olasılığı artması

Hipertansiyon gelişmesi

Son üç ayda bebek kaybı olması oranını artırır.

Diyet ile veya insülin ile gerekli müdahale yapılırsa bu durumlarla karşılaşılma olasılığı azaltılır. Ancak diyet ve egzersiz yetersiz olursa insülin başlanılmasında geç kalınmamalıdır.

Gebeliğin gizli şeker hastalığı diğer gebelikte tekrar eder mi?

Maalesef evet. Sonraki gebeliklerde de gizli şeker meydana gelme riski artmıştır. Bu nedenle bu grup hastalar riskli hastalardır.

Gebelik dışında şeker hastalığının gelişim riski artmış mıdır?

Maalesef evet. Bu nedenle bu hastalar doğumdan sonra lohusalık dönemi bittikten sonra 75 gram şeker testi yaptırmalıdır. Bu test normal ise her iki yılda bir tekrar edilmelidir.

Gebeliğinde gizli şekeri olan anne adayları başka hangi hastalıkların riski artmıştır?

Şeker hastalığı dışında kalp ve böbrek hastalığı riski artmıştır.