Tüpte oluşan gebelik, tıbbi adı ile; dış gebelik, ektopik gebelik veya extrauterin (exu) olarak tanımlanır.

Hamilelik döneminde, eğer geç tanı alır ise ilk üç ayda anne ölümüne neden olabilen  hastalıkların en önemlisidir. 

Oluşan tüm gebeliklerde olma ihtimali vardır.

Genel olarak bu oran her 100 gebelikte bir gebelik şeklindedir.

Ancak bazen risk faktörleri var ise bu oran daha da artacaktır.

Ancak %50 hastada hiçbir risk faktörü olmadan gelişebilmektedir.

Neden dış gebelik olur ve risk faktörleri nelerdir?

Dış gebeliğin meydana gelişinin çok sayıda nedeni olabilmektedir.Ancak bunlar içerisinde toplumda en sık görülen nedeni geçirilen genital sistem enfeksiyonlarıdır.

Çünkü bu enfeksiyon tüplere zarar vermekte ve gebelik bu zedelenmiş bölgeye yerleşim gösterebilmektedir.

Dış gebelik risk faktörleri nelerdir?

Genital enfeksiyon geçirmiş olmak

Tüplere yönelik düzeltici cerrahi geçirilmiş olması

Geçirilmiş dış gebelik hikayesinin olması

Spiral(RİA) takılı olması

Tüplerin bağlanmış olması

Bu sayılanlar en sık nedenlerdir. Ancak %50 hastada hiçbir risk faktörü bulunmamaktadır.

% 50 hastada hiçbir riskli durum yokken dış gebelik olabilir…

Doğum kontrol yöntemleri dış gebelik riskini artırır mı?

Evet, maalesef bazı korunma yöntemleri varlığında dış gebeliğin gelişim riski artmaktadır.

Bunlar içerisinde en çok bilineni hormonlu spiral olarakta bilinen yöntemdir.

Ek olarak bakırlı spiral kullanımı veya acil korunma yöntemlerinin kullanımı dış gebelik riskini artırır.

Ancak doğum kontrol haplarının bu türden bir yan etkisi yoktur.

Öncesinde dış gebelik geçiren bayanlarda risk nedir?

Maalesef bu durumda risk ileri derecede artmıştır.Bu hastalar bizim için riskli hastalar sınıfına girerler.

Doğum kontrol hapları riski artırır mı?

Hayır, ek olarak kondom kullanımında da böyle bir risk artışı yoktur.

Dış gebelik gelişiminin cinsel beraberliğin pozisyonu ile ilişkisi var mıdır?

Hayır, böyle bir risk faktörü belirlenememiştir.

Kilolu veya zayıf olmak dış gebelik gelişim riskini artırır mı?

Hayır, böyle bir risk faktörü belirlenememiştir.

Cinsel beraberlik günü önemli midir?

Hayır, böyle bir risk faktörü belirlenememiştir.

Dış gebelik tanısı nasıl konur?

Eski yıllarda gebeliğin erken dönemlerinde doktora başvuran anne adaylarının azlığı nedeni ile maalesef dış gebeliğin tanısını koymada geç kalınmakta ve anne hayatı tehlikeye girmekteydi.

Ancak günümüzde anne adaylarının bilinçlenmesi ve hem ultrasonografinin hem de biyokimyasal gelişimlerin sayesinden daha erken dönemde tanı konulabilmektedir.

Erken tanı için neler yapılmalıdır?

Erken tanı için anne adaylarının yapabilecekleri tek şey adet gecikmeleri ortaya çıktığında kanda gebelik testlerinin vakit geçirmeden yapmalarıdır.

Hangi gebelik testi dış gebelikte daha kullanışlıdır?

Beta hcg denen gebelik testi (kanda gebelik testi) günümüzde hemen her yerde yapılabilmektedir. Burada önemli olan beta hcg’nin dilüsyonel yöntemle bakılması ve sonuç olarak pozitif veya negatif şeklinde değil de düzeyinin ölçülmesidir.

Beta hcg düzeyinin önemi nedir?

Bu hormon testi, en erken dönemde gebelik tespitine imkan vermesi açısından önemlidir. Henüz ultrasonla görülebilecek bir gebelik kesesi yokken bile ilk pozitifleşen test kanda beta hcg dir.

Ancak her beta hcg pozitifliği de sağlıklı bir gebeliğin olduğunu göstermez.

Bu nedenle düzeyi kadın doğum uzmanı için son derece önemlidir.

Hangi beta hcg değeri sonrasında gebelik ultrasonografik olarak mutlaka görülmelidir.

Burada yapılan ultrasonografik inceleme yönteminin şekli önemlidir. Abdominal yani karından yapılan ultrasonografide keseyi anne rahmi içerisinde görülebilmesi için gereken beta hcg düzeyi 6000-6500IU/ml (6-7 hafta) iken vajinal ya da hazneden yapılan sonografik incelemede bu değer 1500-2000IU/ml (4-5 hafta) düzeyine iner.

Görüldüğü gibi vajinal ultrasonografi ile gebeliğiniz hakkında çok daha erken dönemde kesin bilgi sahibi olabilmekteyiz.

Alttan yapılan ultrason çok daha güzel ve güvenilirdir. Halk arasındaki ‘alttan ultrason düşüğe neden oluyor’bilgisi yanlıştır. Çünkü zaten kanamalı veya düşük riski olan gebelere alttan ultrason yapılmaktadır. Sonra düşük olunca hastalar bunu yapılan ultrasona bağlamaktadır.

Beta hcg değerinin artışı önemlidir?

Ölçülen beta hcg değeri, gebeliğin görülebilmesi için gerekli düzeyin altında çıkarsa yapılabilecek tek şey 48 saat aralıklarla aynı laboratuvarda tekrar edilecek olan beta hcg testidir.

Burada 48 saat sonrasında beta hcg değerinin önceki değerin %66’ sın dan daha az artması durumunda gebeliğin gidişatının çok iyi olmadığı düşündürür. 

Bu durumdaki bir anne adayının gebeliğinin bir dış gebeliği olabileceği veya erken gebelik kaybı ile sonuçlanabileceğini bilmesi gerekir.

Ektopik gebelikler nerelere yerleşir?

  • Tüpler (en sık)
  • Yumurtalık(ikinci en sık)
  • Karın içi
  • Rahim ağzı(servikal)
  • Hem rahim içi hem de rahim dışı gebeliğin bir arada olması
  • Eski sezaryen hattına yerleşik
  • Rahmi olmayan bayanın gebeliği (en nadir)

Tanı sonrası neler yapılabilir? ( tedavi yaklaşımları)

Tanı sonrası yaklaşım esas olarak hastaya ve hastalığın durumuna ve dış gebeliğin yerleşim yerine bağlıdır.

Sadece takip: Belli bir grup hasta herhangi bir işlem yapılmadan sadece takip edilebilir. Burada beta hcg ve ultrasonografi ile takip yapılmaktadır. Bu gebelikler bazen kronik ektopik gebeliğe dönüşebilir.

İlaç tedavisi

Belli bir grup hasta ise metotreksat ile tedavi edilebilir. Bu ilaç kalçadan yapılır ve genellikle tek bir enjeksiyon yeterlidir. Sonrasında 4. ve 7. günde beta hcg ile ultrasonografi ile takibe devam edilir. Bazen ilaç yeterli etkiyi göstermez ve tekrar aynı dozu vermek gerekebilir. Bazen de ilacın etki edemeyeceğine karar verilip ameliyat planlanabilir.

Ameliyat ile tedavi

Ameliyat ile tedavi belli bir grup hasta için maalesef ilk tercih olmaktadır.

Ameliyat şekli olarak yapılabilen ameliyatlar;

  • Açık ameliyatlar
  • Kapalı ameliyatlar

Açık ameliyatlar ( laparatomi )

Bu ameliyatlarda karın bölgesi özel bir kesi ile açılır. Açık ameliyatlarda rahim ve tüpler gözle direkt değerlendirilir.

Ancak açık ameliyatta karın bölgesine bir kesi yapmak gerekmektedir. Dış gebelik için bu ameliyat tipi günümüzde acil durumlar dışında terk edilmiştir.

Kapalı Ameliyatlar ( laparoskopi)

Laparoskopi denen bu teknik son yılların en güncel tedavi şeklidir. Bu ameliyat şeklinin sayılamayacak kadar çok avantajları vardır.

Kapalı ameliyatın avantajları nelerdir?

  • Ameliyat sonrası çok daha az ağrı olur
  • Hastanın gazı daha erken dönemde çıkar
  • Daha az kanama olur
  • Hasta ertesi gün taburcu olabilir
  • Karın bölgesi kesilmeyeceği için iyileşme, fıtık veya enfeksiyon gibi bir komplikasyon olma olasılığı çok aza iner.
  • Kozmetik sonucu açık ameliyat ile karşılaştırılamayacak kadar güzeldir.

Açık veya kapalı ameliyatta yapılabilen ameliyat şekilleri;

Tüpü koruyucu ameliyat ( salpingostomi )

Bu ameliyat tipinde gebeliğin olduğu tüpün üstü bir alet yardımı ile çizilir ve gebelik kesesi nazikçe çıkartılır. Ancak kanama olur ise tüpün alınması gerek olabilir.

Tüpü almaya yönelik ameliyat ( salpenjektomi )

Bu ameliyat tipi, tüpün almadan yerinde kalmasının hastaya yarar zerine zarar vereceğine karar verilirse tercih edilir. Ek olarak tüp yırtılmış ise veya kanıyor ise tüpü almak zorunda kalınmaktadır.

Tüp alınır ise ne olur?

Tüpün alındığı ameliyatlarda o taraf tüpün olmaması nedeni ile artık o taraf yumurtalığınızdan gebe kalma olasılığınız azalmış olacaktır. Eğer iki tüpünüz birden alınır ise maalesef artık normal yollarla gebeliğiniz meydana gelemeyecektir.

Dış gebelikte rahim alınır mı?

Rahim ağzına yerleşikler ve tüpün rahim içerisindeki parçasına yerleşikler ( kornual gebelikler ) bulundukları yerler nedeni ile kadının rahmini kaybetmesine neden olabilir. Çok yakın takip, gereken  ve zamanda uygun tedavi ( sistemik ilaç, kese içerisine direkt ilaç veya histeroskopi veya kapalı ameliyat)  ile rahim kurtarılabilir.

Anne kan grubunun önemi nedir?

Anne ile baba arasında kan uyuşmazlığının olması durumunda dış gebelik tespitinde kan uyuşmazlık önleyici iğnenin  yapılması gerekir.

Sonraki gebelikler için ne yapılabilir?

Tüpün yerinde bırakıldığı ameliyatlarda sonraki gebeliklerde dış gebelik olma riski ileri derecede artmıştır.

Burada hasta sağlığı için en doğru yaklaşım gebelik testi pozitifleştikten hemen sonra kadın doğum uzmanı tarafından hastanın takibe alınması ve 48 saat ara ile beta hcg ölçümü yapılmasıdır.

Rahim filmi ne zaman çekilmeli?

Tüpün yerinde bırakıldığı ameliyatlarda işlem sonrasında, geride kalan tüpün açık olup olmadığını değerlendirmek amacı rahim filmi çekilmelidir.

Rahim filminin çekilme zamanı olarak ta ameliyattan 3 ay sonrası da ve adet bitiminden sonraki ilk bir kaç günü uygunudur.

Bir Cevap Yazın