Bebeğin-kafasının-içerisinde-sıvı-toplanması-(hidrosefali)

Anne karnında yaşayan bebeklerin beyin incelemeleri tıbbi adı ile nörosonografi bebek beyin gelişimi hakkında çok fazla bilgi vermektedir.

Bebeklerin beyin yapısının incelenmesi sırasında çok sayıda anormallik anne karnında tespit edilmektedir.

Ancak önemli olan bu anormalliğin tespiti sonrası aileye verilecek olan bilgi ve bebek için yapılabilecek tedavi ve takip seçeneğinin düzgün organize edilebilmesidir.

Bu bölümde bebek beyin anormalliklerinden birisi olan bebeklerin beyninde sıvı toplanması hakkında ayrıntılı bilgi bulabileceksiniz.

Konunun daha anlaşılır olması için SORU-CEVAP şeklinde bir anlatım ile makale yazılmıştır.


Anne karnında bulunan bebeklerin beyin içlerinde sıvı var mıdır?


Evet, her insanın beyin içerisinde beyin sıvısı adı verilen özel yapıda ve beyin hücrelerini besleyen bir sıvı bulunmaktadır. Bu sıvılar belirli odacıklarda, belirli yönlere doğru olacak şekilde sürekli üretilir ve bir taraftan da sürekli geri emilir.


kafa-içi-sıvı-dolaşımı

Anne karnında bulunan bebeğin kafa içerisinde sıvı nerede bulunur?


Bebeklerin beyin içlerindeki sıvılar ‘ventrikül’ denen ana boşluklarda ve ince kanal sistemi etrafında beyin zarı ile kemik yapı arasındaki özel alanlarda bulunur.


bebeğin-beyin-sıvısı-dolaşım-resmi

Bebeklerin kafasının içerisinde sıvı neden toplanır?


Anne karnında bebeğin kafa içerisinde zaten sürekli beyin sıvısı üretilir, bir taraftan da sürekli geri emilir. Bu üretim sürekli koroid pleksus adı verilen yapılardan yapılmaktadır. Emilim ise beynin sadece belirli bölgelerinde olmaktadır.

İşte bu emilimin olmaması bebeğin beyin yapıları içerisinde sıvı toplanmasına neden olacaktır.

Emilimin olmamasının nedenleri ise:

Bebeğin kafa içerisinde dolaşan bu sıvının dolaşmasını engelleyen bir anormal yapı, kanama, enfeksiyon veya buna benzer bir nedenin meydana gelmesi.

Beyin sıvısının dolaştığı alanda bulunan boru sistemine dışarıdan bir bası meydana gelmesi ve sıvı akışının engellenmesi.


Bebeğin kafa içerisinde sıvı toplanması nasıl tanınır?


Genellikle 15. Haftadan sonraki dönemde doğuma kadar olan dönemde bu durum gelişebilir. Bu nedenle yapılan her ultrason incelemesinde bebeğin kafa içerisindeki önemli boşluklar değerlendirilmelidir.

Bu değerlendirilmede bebeğin kafa içerisinde bulunan bu alanlardan en önemlisi lateral ventrikül posterior kısmı (atrium) denen alanın ölçülmesidir.

Bu alan dışında;

  • Üçüncü ventrikül
  • Dördüncü ventrikül
  • Sisterna magna

Diğer ölçüm yapılabilen alanlardır.

Genel olarak bu alanlarda 10 mm ve üzerinde bir sıvı toplanması anormal kabul edilmektedir.


bebeğin-kafa-içi-sıvı-olan-boşlukları-lateral-ventrikül

Bebeğin kafasında sıvı toplanması ( hidrosefali) tipleri nelerdir?


8-10 sınırında olan sıvı toplanmaları: Aslında tam bir anormallik değildir, ancak yakın takip edilmelidir.

10-12 sınırında olan sıvı toplanmaları: Hafif ventrikülomegali denen durumdur. Sıvı toplanmasının en hafif formudur. Ancak kesinlikle önemsiz değildir.

12-15 mm arası sıvı toplanması: Orta ventrikülomegali, kesinlikle anormal bir durumdur.

15 mm ve üzeri: Bu duruma artık hidrosefali denir ve en şiddetli olan formudur.

Yukarıda verilen durumlara göre tıbbi yaklaşım ve gereken testler değişmektedir.

8-10 sınırında olan sıvı toplanmaları durumunda ne yapılmalı?


Öncelikle bu durumun gerçekten var olduğunun kesinleştirilmesi amacı ile ayrıntılı (detaylı ) 2. Basamak detaylı ultrasonografik inceleme yapılmalıdır. Yani ultrasonun tekrarlanması gerekir.  Bu işlemi, konusunda tecrübeli bir perinatoloji (riskli gebelik uzmanı) uzmanının yapması öneririm.

Eğer ölçüm yanlış ise aile için güzel haberdir.

Ancak ölçüm gerçekten bu sınırlarda ise bu bebek artık riskli olabilecek sınıfa girmiştir ve bu nedenle 2 haftada bir ultrasonografi ile aynı uzman tarafında incelenmelidir.


10-12 sınırında olan sıvı toplanmalarında ne yapılmalı?


Hafif ventrikülomegali olarak tanımlanır. Erkek bebeklerde daha sık görülür. Hafif kelimesi bu durumun önemsiz olduğu yorumunu yaptırmamalıdır. Özellikle down sendromu olarak bilinen ve zeka özrüne neden olabilen bir durum da görülebilir. Bu nedenle bu durum varlığında yapılması gereken ek incelemeler vardır.

  • Detaylı ultrasonun tekrar yapılması
  • Ek beyin içi anomali aranması
  • Bebek kalp ultrasonu yapılması
  • Amniyosentez yapılması ve bu sıvıda hem sayısal hem de yapısal anormallik olup olmadığı araştırılmalı( tıbbi adı ile karyotip tayini ve mikrodizin analizi ( mikro array))
  • Enfeksiyon araştırılmalı

Eğer tüm test ve incelemeler iyi çıkar ise bu durumun nörolojik açıdan sonucu çok iyidir. Aile bu yönden bilgilendirilmeli.


FETAL-PROFİL---Copy

12-15 mm arası sıvı toplanması durumunda ne yapılmalı?


Orta ventrikülomegali olarak tanımlanır.

Bu nedenle bu durum varlığında yapılması gereken ek incelemeler vardır.

  • Detaylı ultrasonun tekrar yapılması
  • Ek beyin içi anomali aranması
  • Bebek kalp ultrasonu yapılması
  • Amniyosentez yapılması ve bu sıvıda hem sayısal hem de yapısal anormallik olup olmadığı araştırılmalı( tıbbi adı ile karyotip tayini ve mikrodizin analizi ( mikro array))
  • Enfeksiyon araştırılmalı
  • Beyin cerrahisi ve pediatrik nöroloji ile görüşülmeli
  • Aileye ayrıntılı bilgi verilmeli.

15 mm ve üzeri durumunda ne yapılmalı?


Bu duruma artık hidrosefali denir ve en şiddetli olan formudur. Aynı işlemler bu gebeliğe de yapılmalıdır.

  • Detaylı ultrasonun tekrar yapılması
  • Ek beyin içi anomali aranması
  • Bebek kalp ultrasonu yapılması
  • Amniyosentez yapılması ve bu sıvıda hem sayısal hem de yapısal anormallik olup olmadığı araştırılmalı( tıbbi adı ile karyotip tayini ve mikrodizin analizi ( mikro array))
  • Enfeksiyon araştırılmalı
  • Beyin cerrahisi ve pediatrik nöroloji ile görüşülmeli
  • Aileye ayrıntılı bilgi verilmeli.

Ancak bu durum varlığında aileye gebeliği sonlandırma seçeneği de sunulmalı. Karar aileye bırakılmalıdır.

Ancak bu konular, burada anlatıldığı gibi hemen karar verilebilecek konular değildir. Bu nedenle riskli gebelik uzmanı ile bu konuların detaylı bir şekilde görüşülmesi gerekmektedir.