Doç. Dr. Oktay KAYMAK
Riskli Gebelik Uzmanı

Merhaba

Bazı durumlarda bebeğin bulunduğu ortamdan sıvı alınarak incelenmektedir. Bu işlemin tıbbi ismi amniyosentez, halk arasındaki ismi ise bebekten sıvı alınmasıdır. Bu bölümde konu ile ilişkili ayrıntılı bilgi bulabileceksiniz.

Gebeliğin 16. haftasından sonra, bebeğin kromozom tayini ve diğer mutasyon ve anormalliklerin kesin tespiti gerektiğinde uygulanan bir invaziv işlem amniyosentez ( bebekten su sıvı alınması ) dir. Bu işleme anne karnından su alınması da denir ancak su anne karnından alınmaz.
Bu işlem bebeğin bulunduğu ortamdan sıvı alıp, incelemeye dayanır.

Dikkat…

Amniyosentez ( bebekten su sıvı alınması ) işlemin kendisi hem anne hem de bebek için az da olsa risk barındırmaktadır.
Amniyosentez ( bebekten su sıvı alınması ) işlemini tercübeli bir uzman hekim yapması durumunda bebek kaybetme oranı, son yıllardaki bilgilerin ışığında çok azalmış ve ortalama 1000 sıvı almam işleminden sadece 1 tanesinde düşük ile karşılaşılmaktadır.

SORU-CEVAP…

Bu alanda sizlerden gelen sorulara yönelik SORU-CEVAP şeklinde hazırlanmıştır.

Soru ve Cevaplar

Amniyon sıvısı nedir? Bebeğin suyu nedir?

Gebeliğin ilk üç ayında esas olarak bebeğin eşi ve anne tarafından oluşturulur.Gebeliğin sonraki aylarında bebek tarafından yapılan idrar bu sıvının esas kaynağıdır.
Amniyon sıvısı karakteri ve biyokimyasal yapısı sürekli bir değişim içindedir. Bu sıvı dinamik bir yapıdır. Bebeğe ait pek çok hücre ve salgı bu materyal içinde yer alır.
Dolayısıyla bebeğin cildinden dökülen canlı hücreler, akciğerinden gelen bazı maddeler ve bebeği etkileyen enfeksiyon ajanları bu sıvı içerisinde bulunmaktadır.
Bu sıvıdan alınacak örnek ile bebek ve bulunduğu ortam ile ilişkili çok sayıda bilgiye ulaşılmaktadır.

Amniosentez hangi gebeliklere yapılır?

Bu işlem riskli bir tetkik olması nedeniyle, anne ve baba adayı ile gebeliklerini takip eden doktor arasındaki ortak bir karar sonucunda yapılır. İşlem öncesi anne ve baba adayının rızası alınması son derece önemlidir.
Amniyosentez işleminin yapılmasının önerildiği bazı durumlar aşağıda verilmiştir;
Bebeği genetik anomalilerin tanısı
Bazı metabolik hastalıkların tanısı
Bebeğin enfeksiyonlarının tanısı
Bebeğin akciğerinin gelişip gelişmediğinin araştırılması
İkili ve üçlü veya dörtlü testinde risk çıkan anne adaylarına
Ultrasonografide bebekte ciddi anormallik görülen hastalara
Daha önceden Down sendromlu ya da başka bir genetik problemli bebek doğuranlar
Bebeği etkileyebilecek kalıtsal hastalığı olanlar
Akraba evliliği olanlar

Amniyosentez hangi haftada yapılır?

Normalde klasik amniosentezde 16-22. gebelik haftaları arasında amniosentez işlemi yapılır. Burada uygun haftaya doktor karar vermelidir. Ancak genelde 17-18. Haftalar en uygun haftalardır.

Gebeliğin ileri haftalarında amniyosentez neden yapılır?

İleri gebelik haftalarında da bu işlem yapılabilir. Aşağıda neden yapıldığı verilmiştir;
·    Bebeğin akciğer gelişiminin saptanmasıdır.
·         Ek olarak amnion sıvı örneği ekilerek enfeksiyon ajanları tespiti.
·         Bebeğin fazla olan sıvısının boşaltılması.

Amniosentez, amniyosentez, bebekten su alma işlemi öncesi neler yapılmalıdır?

Herhangi bir nedenle amniyosenteze karar verildi ise anne ve baba adayına işlem ile ayrıntılı bilgi verilmeli ve genetik uzmanları ile görüşmeleri sağlanmalıdır.

Su alma işlemi öncesi…

İşleme ait riskler perinatoloji uzmanı tarafından, genetik laboratuvarına ait olabilecek olumsuzluklar ise genetik uzmanınca aileye anlatılmalıdır.
Sonuçta anne ve baba adayından işleme razı oldukları ve olası riskleri anladıklarına dair imzalı onam formu alınmalıdır.
Amniyosentez yapılmasına karar verilmesi ile beraber anne adayında inanılmaz bir huzursuzluk ve stres ortaya çıkacaktır.
Burada işlemi yapacak doktorun anne adayının endişesini paylaşması ve hastayı rahatlatması gerekmektedir.

Aç olmak gerekli mi?

İşlem öncesi özel bir hazırlığa gerek yoktur. Açlık veya tokluk önemli değildir.

Antibiyotik kullanımı?

İşlem öncesi antbiyotik yapılabilir. Bu önlem amaçlıdır. Ancak yapılmadan da su alınabilir.

 Amniosentez ve kan grubunun önemi nedir?

Amniyosentez invaziv  ( yani bir iğne yardımı ile yapılan işlem ) bir işlem olması nedeni ile bebekten anneye kanama riski söz konusu olacaktır.
Anne kan grubu rh negatif, baba kan grubu rh pozitif olması durumunda uyuşmazlık riski vardır.

Kan uyuşmazlığı var ise ne yapılmalı?

Bu nedenle işlem öncesi kesinlikle güvenilir kan grubu tespiti yapılmalıdır.
Eğer uyuşmazlık varsa işlem sonrasında ilk 72 saat içerisinde uyuşmazlık iğnesi yapılmalıdır.

Amniosentez, amniyosentez, bebekten su alma işlemi nasıl yapılır?

Hasta muayene masasına sırt üstü uzanır ve karın bölgesi göğüslerin altına kadar açılır.
Bu işlemden sonra bebeğin kalp atışlarını görmek, bebeğin eşinin yerleşim yerini görmek ve iğnenin batırılacağı yeri tespit etmek amacı ile ultrasonografi yapılır.

Burada tecrübe son derece önemlidir

Amnioyosentez sonrası düşükler sıklıkla zor geçen (zor olan veya ilk girişte alınamayan işlemler) işlemlerden sonra ortaya çıkmaktadır.
Bu nedenle mutlaka bu konuda tecrübeli bir yüksek riskli gebelik uzmanı tarafından yapılmalıdır. Sonrasında amniosentez iğnesi olarak bilinen 20-21  gauge’lik  özel  spinal  iğne  yardımı ile içeri girilmeli. İşte bu sırada bir iğne batmasının oluşturacağı kadar ağrı olacaktır. Bu nedenle amniosentez için anestezik madde vermeye  gerek yoktur. İğne ile bebeğin yaşadığı keseye ulaşılır.

Ne kadar sıvı alınır?

Ultrason eşliğinde bebek takip edilir ve
ardından 15-20 ml amnion mayisi şırıngaya çekilir. Alınan sıvıyı bebek kısa zamanda yeniden üretir bu nedenle bebeğin suyu azaldı diye endişe etmeyiniz.

Amniyosentez sırasında ağrı olacak mı?

Amniyosentez genelde ağrısız bir işlemdir ancak iğne rahim kasına girerken ve çıkarken adet sancısı tarzında kramplar olabilir. Bundan daha fazla bir rahatsızlık sık karşılaşılan bir durum değildir. Bu nedenle lokal anestezi uygulanmaz. Ancak şiddetli ağrınız olursa doktorunuza haber vermenizi öneririz.

Amnion sıvısı genetik merkezine nasıl götürülmeli?

Bu çok önemli bir konudur. Zira uygun olmayan koşullarda götürülür ise bu işlem başarısızlıkla sonuçlanacaktır.
Alınan amnion sıvısı güneş ışığından saklanmalı ve soğuk olmayan bir koşulda muhafaza edilmeli ve en kısa zamanda incelemenin yapılacağı laboratuvara götürülmeli.

Başarılı bir amniosentez nasıl olmalı?

Tam bir gereklilik varsa yapılmalı. İşlemin yapıldığı yer genetik inceleme yapılan yere yakın olmalı ve sıvıyı götürecek kurye hazır olmalı. Tecrübeli doktor ve personel işlemde bulunmalı.
Mümkünse tek bir girişte yapılmalı (çok kilolu hastalarda bazen iğne görülmeyebilir ve birkaç giriş gerekli olabilir.
Ancak normal kilodaki bir gebelikte tek giriş ile işlem bitirilmelidir.

Başarılı bir amniosentez nasıl olmalı?

İdrar torbası ve barsaklardan kaçınılmalı.
Bebeğin eşinden geçilmemeye çalışılmalı.
Bebeğin başından uzak yerden girilmeye çalışılmalı.
İşlem öncesi annenin karnının temizliğine gereken önem gösterilmeli.

İğnenin ucu hastanın karnından girilecek yer dışında hiçbir yere değmemeli. Eğer bu meydana gelmiş ise derhal yeni iğne açılmalı.

Başarılı bir amniosentez nasıl olmalı?

Kan uyuşmazlığı varsa işlem sonrası ilk 72 saat içerisinde uyuşmazlık önleyici iğne yapılmalı. İşlem sonrası anne adayı kendisini iyi hissettiği zaman kalkmalı. İşlemin olduğu gün raporlu olmalı veya evde dinlenmeli.
İşlem sonrası herhangi bir anormallik olduğunda derhal amniyosentez işlemini yapan doktoruna ulaşarak durumunu anlatmalı.
Hasta sonucun ne zaman çıkacağı konusunda bilgilendirilmeli. Erken sonuç çıkar çıkmaz hasta aranmalı ve sonuç bildirilmelidir. Çünkü amniosentez yapılan hastalar stres katsayısı çok yüksek hastalardır.

Amniyosentez hakkında merak edilenler…

Soru ve Cevaplar

Amniyosentez sonrası genetik inceleme

Amniyon sıvısı bebeğe ait canlı hücreler içerir. Alınan sıvı laboratuvar da ayrıştırıldıktan sonra hücreler kültür ortamında çoğaltılır ve elde edilen hücrelerde genetik inceleme yapılır.

Sonuç ne zaman çıkar?

Amniyosentezin sonuçları farklı şekilde değerlendirilebilir. İlk planda florasan teknik ile ( FISH ) hücrelerin genetik yapısı incelenir. Bu teknik ile en çok karşılaşılan trizomi 13-18 ve 21 ilk planda araştırılır. FISH 2-3 gün içinde sonuçlanır.

Kromozom kültür sonucu ne zaman çıkar?

Bebeğin tüm kromozomlarının incelenmesi genellikle 21 gün içerisinde kültür sonucu ile netleşir.

Array veya mikroarray ne demek?

Son yıllarda kromozomların sayısal anormalliklerinin saptanmasına ek olarak kromozom kırıkları( kayıp=delesyon) veya artışları (artış= dublikasyon) bulmaya yönelik yapılan bir diğer incelemedir. Günümzde yaygınca kullanılmaktadır.

WES ne demek?

Bebeğin tüm kromozomların incelenmesidir. Oldukça uzun süre alması nedeni ile daha çok doğum sonrası dönemde kullanılmaktadır. Genel olarak sonuç 3-6 ayda sonuçlanır.

Tüm genetik hastalıkları saptanabilir mi?

Bu sorunun cevabı tabi ki hayır. Tüm teknik gelişmelere rağmen henüz bebeğin genetik olarak hastalıklarının ancak %40’ı saptanabilir haldedir. Yani tüm sonuçlar normal olsa bile kromozom hastalığı veya anormalliği olabilen bebek sahibi olabilir. Ancak en önemli olanların çoğu saptanabilmektedir.

Amniosentez işlemi sırasında olabilen olumsuzluklar nelerdir?

Amnion mayisine kan karışması:

Bu durumda kültürde üreme olasılığı azalmaktadır.
Bu nedenle olabildiğince kanamasız bir işlem yapılmalıdır.

Tek girişte suyun alınamaması:

Her iğne girişi düşük ve enfeksiyon riskini artıran bir durumdur. Bu nedenle tek bir giriş yapılmaya çalışılmalıdır.

Bebeğin eşinden geçmek zorunda kalınması: 

Bazen bebeğin eşi iğnenin giriş yerinin önünde yerleşir. Bu durumda eşten geçilmek zorunda kalınır. Eğer kanama çok fazla olursa bebeğin düşük riski çok daha fazla artar. Doktorunuz bu işlemden size bahsetmeli ve bilgi vermelidir.

Sıvının uygun olmayan koşullarda laboratuvara götürülmesi:

Bebeğin suyu alındıktan sonra en kısa zamanda ve güneş ışığından korunarak inceleme yapılacak yere götürülmelidir.
Bu koşullara uyulmaz ise kültürde üreme olmayabilir.

Amnion kültürünün yapılamaması:

Bu durumun çok sayıda nedeni vardır. Alınan sıvının kanlı olması veya enfekte olması olması en sık nedenidir. Ancak bazen hiçbir neden de bulunamayabilir.

Amniyosentez işlemi sırasında neler olabilir?

Dünyada her yıl milyonlarca anne adayı değişik nedenlerle amniyosentez işlemine tabi tutulmaktadır.

Eski yıllarda yapılan amniosentezlerden sonra enfeksiyon ve düşük riski yüksek iken günümüzde bu riskler minimuma inmiştir.

Ancak tüm invaziv girişimlerde olduğu gibi amniyosentezde de bazı riskler vardır.

İşlemin riskleri nelerdir?

Düşük olması:

Amniosentez sonrası düşük riski anne adaylarını en çok endişelendiren konudur. Günümüzde  amniyosenteze bağlı düşük riski son derece azdır. Ortalama amniyosenteze bağlı düşük riski 200-400 işlemde 1’dir.

İşlemi yapan kişinin tecrübesi ile düşük riski arasında ilişki olduğu düşünülmektedir. Eğer işlem tecrübeli bir riskli gebelik uzmanı yaptıysa bu oran 1000 gebelikte 1’e kadar inmiştir. 

Enfeksiyon riski:

Amniyosentez sonrası enfeksiyon olma riski 1000 işlemde 1’den azdır.

Steril şartların sağlanması sonrasında enfeksiyon gelişme riski son derece azalmıştır.

Vajenden bebeğin suyunun gelmesi: 

Yaklaşık %1 olguda karında iğnenin girdiği yerden az miktarda sıvı gelebilir. Sıvı kaçağının yeri iğnenin giriş deliğidir. Bu nedenle normalde suyu gelen gebeler gibi değildir. Sıklıkla bir iki gün içerisinde durur.

Bu dönemde hastanede yatılabilir, gözlem altında kalınabilir. Amniyon zarı 1-2 gün içinde iyileşir ve sıvı kaçağı kaybolur.

Su kesesinin açılması:

Çok nadir karşılaşılır. Ancak bu durumda sıklıkla gebeliğin sonlandırılmasına gidilmektedir.
Bebeğin içerisinde bulunan kesenin tamamen açılması malesef bebeğin akciğer gelişmini bozacak ve ek olarak enfeksiyon riskini çok yüksek oranda artıracaktır.

Ani bebek ölümü: 

Çok nadir olsa da gerçekleşebilir.

Annenin enfeksiyonu: 

Bu durum son derece risklidir. Anne hayatını tehdit eden enfeksiyon gelişebilir.
Ancak son derece nadir bir durumdur ve muhtemelen annede işlem öncesi bir zemin olması söz konusudur.

Suyun Alınamaması:

Bazen aminon zarı iğnenin girişine izin vermez ve esner.

Bu durumda zorlanmamalı ve işlem birkaç gün sonra tekrar edilmelidir.

Bebeğe iğne batması:

 İşlem ultrasonografi ile beraber yapıldığından son derece nadir olarak bu durumla karşılaşılır.

Hafif bir batma ise bebekte kalıcı bir hasar neden olmaz. Ancak yine de bu durumun olmaması için elimizden gelen gayreti göstermeliyiz.

Annenin bağırsaklarında delinme:

Bu durum ultrasonografinin iyi kullanılması ile engellenebilir. Son derece nadir bir durumdur. Ancak yine de olabilir.

İşlem öncesi iğneyi sokacağımız yeri çok iyi ve dikkatli seçmemiz gerekmektedir.

İşlemin tekrar yapılması:

Alınan sıvı miktar olarak yetersiz ise ya da çok kanlı ise birkaç hafta sonra işlem tekrarlanabilir.

Amniyosentez sonrası düşük olmaması için nelere dikkat edilmeli?

  • Amniosentez veya bebekten sıvı-su alma işlemini hangi doktorun yapacağına iyi karar vermek.

  • İyi bir klinikte bu işlemi yaptırmak.

  • Amniyosentez sonrası yatak istirahati ya da aktivite kısıtlaması gerekli değildir.

  • Ancak anne adayı yorucu bir işte çalışıyor ise  rapor bile verilebilir.

  • Ancak ilk gün ağır fiziksel aktiviteden kaçınılması gereklidir.

  • Eğer kan grubunuz Rh (-), eşiniz de Rh(+) ise işlem sonrasında koruyucu iğne yapılması gerekir.

Doktorunuzu ne zaman aramalısınız?

İşlemden sonraki saatler veya günler içerisinde aşağıdakilerin herhangi birisinin olması durumunda
·       Şiddetli, ağrılı kramplarınızın olması
·        Ateşiniz olursa
·        Vajinal kanamanız olursa
·        Vajinal sıvı akışı olursa veya kötü kokulu bir akıntınız olursa lütfen hemen doktorunuzu arayınız.

Genetik doktoru kimdir?

En basit şekilde tanımlayacak olursak, insan kromozomal yapısını inceleyen işlemi gerçekleştiren branş olarak kabul edilmektedir. 4 yıllık bir uzmanlık eğitimi sonrasında genetik uzmanı olunmaktadır. Ancak bu aşamadan sonra doktorun kendisini bu alanda geliştirmesi gerekmektedir. Burada önemli nokta anne adaylarının bu branşı veya bu doktoru çok tanımamalarıdır. Bu da son derece doğaldır.
Ancak size bu işlemi yapacak olan doktor, genetik uzmanını ve yapabileceklerini bilir. Bu nedenle konu ile ilişkili bilgiyi riskli gebelik uzmanınızdan almanızı öneririm.

Amniosentez işlemini kimler yapabilir?

Amniosentez veya bebekten su alma işlemi invaziv yani tehlikeli bir işlemdir.
Riskli gebelik uzmanları ( perinatolog) tarafınca yapılmaktadır.

Bebekten su veya sıvı alma işleminin ücreti-fiyatı nedir?

Bebekten su veya sıvı alma işleminin ücreti-fiyatı nedir?
Bu işlemin fiyatı, her konuda olduğu gibi kullanılan malzemenin kalitesigenetik uzmanının ve esas olarak işlemi yapacak olan perinatoloji uzmanının kalitesi ile ilişkilidir.

One Thought to “Amniyosentez ( bebekten su sıvı alınması ) istanbul”

Comments are closed.