Rahim ağzı yetmezliği ( servikal yetmezlik )

Halk arasında rahim ağzı yetmezliği ile tanımlanan, tıbbi adı servikal yetmezlik olan konu hakkında en ayrıntılı bilgiye ulaşabileceğiniz sayfadasınız.

Konunu okuyan kişi tarafından tam olarak anlaşılabilmesi için belirli bir sıra ile gidilecek ve öncelikle tanımlardan bahsedilecektir.

Rahim ağzı neresidir ve yapısı nasıldır?

rahim-filmi--oktay-kaymak

Rahim içi ile kadının vajeni arasında bağlantıyı kuran yapıya rahim ağzı (serviks) denilir. Bu yapı köken olarak rahime ait bir parçasıdır ancak yapı olarak rahimden çok farklıdır. En önemli farkı ise rahime çok az kas dokusu ihtiva etmesidir.

Esasen çok sert ve burun kıkırdağı kıvamında bir dokudan oluşmasından dolayı rahim dokusundan farklıdır.

Normalde 3-4 cm uzunluğundadır. Bir iç ucu, bir de dış ucu vardır. Kanalı içerisinde kıvrımlar bulunur. Kanal normalde koyu kıvamı bir akıntı ile kapalıdır.

Gebelik olunca bu akıntı ise daha çok koyulaşır ve aşağıdan yukarıya herhangi bir şeyin geçmesine izin vermez. Bu akıntı veya tıbbi adı ile mukus çok özel bir yapıya sahiptir.

Kıvamlı ve oldukça sağlam bir yapıya sahiptir. Doğuma yakın döneme kadar bu alanda kalır. Doğum sancıları ile birlikte az miktar kanama ile atılır. Bu olaya halk arasında ” nişan gelmesi” denir.

Normal-doğumda-rahim-ağzı-değişimi

Tıbben ise rahim ağzının sert yapısını kaybettiği ve rahim ağzını tıkayan mukusun bu alandan atıldığını düşündürür.

Doğum sancıları ile birlikte rahim ağzının önce içerideki, sonrada dışarıdaki ucu açılır ve doğum meydana gelir.

Bu açılma en fazla 10 cm olmaktadır. İşte bir gurup bayanda açılma olmamakta ve sezaryene neden olmaktadır. Ancak bir diğer bayanda ise erkenden olgunlaşıp açılır.Bu durumda ise rahim ağzı yetmezliği dediğimiz hastalık karşımıza çıkar.

Rahim ağzı gebelikte ne zaman ölçülmelidir?

İlk ölçüm gebeliğin 11-14. haftasında yapılan detaylı ultrasonografisinde, ikinci ölçüm ise gebeliğin 16-20.  Haftaları arasında yapılan detaylı ultrason muayenesinde yapılır.

 Boyutunun doğru ölçülmesi ve resminin çekilmesi son derece önemli bir kayıttır. Daha sonrası için hastaya ve doktora yol göstericidir.

Ancak öncesinde erken doğum yapmış ya da gebeliğini düşük ile kaybetmiş bir anne adayında çok daha erken haftalarda rahim ağzı ölçülmelidir.

Her iki durumda da rahim ağzının boyutuna göre gerekli ilaç tedavisi veya ameliyat ile rahim ağzının dikilmesi tedavisine başvurulabilir.

Gebeliğinizi takip eden doktor rahim ağzında kısalma var ve dikmemiz gerekiyor denir ise bir başka uzman hekime de muayene olmanızı öneririm. Bu öneriyi doktorunuza güvensizlik olarak görmeyiniz. Ama rahim ağzı kısalığı konusunda herkes aynı fikirde olmalı.

Çünkü yapılacak olan dikiş işlemi bazen bebeğe ve bazen de anneye zarar verebilir.

Rahim ağzı yetmezliği neden olur?

Rahim ağzı yetmezliğinin doğumsal ve doğumdan sonra oluşan bazı durumlar nedeni ile gelişebilir.

Doğumsal olanlar;

  • Rahiminde gelişim bozukluğu olan hastalar
  • Rahimde perde veya T şeklinde rahmi olan hastalar
  • Kollojen ve elastin patolojisi olan hastalar
  • Rahim ağzı içerisinde perde olan hastalar
  • Bazı yapısal sakatlık taşıyan hastalar

Sonradan gelişen durumlar(daha sık);

  • Zor ve uzun süren bir süreden sonra normal doğum yapmış hastalar
  • Düşük yapmış hastalar
  • Kürtaj geçirmiş hastalar
  • Rahim ağzı kürtaj sırasında aşırı genişletilen hastalar
  • Rahim ağzı kanseri şüphesi nedeni ile konizasyon denen ve rahim ağzının oyulup çıkarılması diye anlatılabilen işlemi geçirmiş olmak ilk başta akla gelen nedenlerdir.

Rahim ağzı yetmezliği olan hastaların şikayetleri nelerdir?

kadin-dogum-uzmani-istanbul-anadolu-yakasi

Rahim ağzı yetmezliği olan hastaların başlarına gelen durum maalesef çok tipiktir. Yani hastanın gebelik kaybı ve kayıp şekli anlatılınca rahim ağzı yetmezliği tanısı kolaylıkla konur.

Tipik tablo aşağıda verilmiştir;

1- Düşükler genelde gebelik 3-4 aya ulaştıktan sonra

2- Düşük olurken ciddi bir ağrı olmaması

3- Düşen bebeklerde herhangi bir anomali olmaması

4- Düşük yapan bayanda ek herhangi bir hastalığın olmaması

5- Düşüğe neden olacak herhangi bir neden olmaması

Bu durumdaki bir anne bebeğini kaybediyor ise rahim ağzı yetmezliği tanısı konulabilir. Rahim ağzı muayenesi ve ultrasonografisi yapılması ek bilgiler verecektir.

Rahim ağzının boyu nasıl ölçülür?

Rahim-ağzının-yapısı
Rahim-ağzı-yetmezliği-olan-gebelik-oktay-kaymak

Rahim ağzının yanlışlıkla kısa veya normalden uzun ölçülmesinin nedeni idrar torbasının doluluğuna göre değişir. Ek olarak ölçme işlemini yapıldığı ultrasonun üstten veya alttan olmasına göre değişir.

İdrar torbası aşırı dolu iken üstten yapılan ölçümler servikal kanalı daha uzun, boş iken yapıldığında ise kısa ölçülmesine neden olacaktır.

Bu nedenle en güzel ölçüm idrar torbası boş iken vajinal yoldan yapılan ultrasonografi ile rahim ağzının boyunun dikkatlice ölçülmesidir.

Ölçme tekniği farklıdır ve dikkatlice uygulanmalıdır.

Ek olarak AYRICA rahim ağzının boyunun yanında sertliği ve rahim ağzının kanalı’nın yapısıda değerlendirilmelidir.

Rahim ağzının boyu hangi haftada ne kadar olmalıdır?

Bu ölçüm genel olarak ortalama değerler üzerinde gidilerek yorumlanır. Yani her hastada farklı olabilir.

Ancak genel olarak 20-25 mm altı rahim ağzı boyutu “kısa” olarak kabul edilir ve erken doğum riskinde artışa neden olur. Ölçümün yapılma şekli, ölçen hekim ve hastaya göre değişir.

Burada tüm hekimleri şaşırtan nokta, bazı hastaların rahim ağzı boyları çok kısa ancak çok sert olması nedeni ile erken doğum değil, doğumun olmasına engel olabiliyor olmasıdır. Bu nedenle sadece rahim ağzının boyu değil,hekimin yapısınıda değerlendirmesi gerekir.

Rahim ağzı ölçümü raporunda yazan T-Y-V-U ne anlama gelir?

Rahim ağzı ölçümü sırasında rahim ağzının iç ağzı ile dış ağzının boyu ölçülür. Ancak bazen maalesef iç ağzı( internal os) açılmıştır.

Bu açılmanın rahim ağzında neden olduğu değişimler verilen harfler ile anlatılmaya çalışılır.

T: En güzel ve beklenen görünümdür.

Bu aşamadan sonra sırası ile Y > V> U şeklinde tanımlanır.

En kötü görüntü U şekline sahip olan rahim ağzıdır. Bu görünüm her an doğumun başlayabileceğini bize söylemektedir.

Eğer hasta uygun ise acil rahim ağzı dikişi konulmalıdır. Diğer görünümlerde rahim ağzının yapısı da hesaplanarak karar verilmelidir. Örneğin kalınlığı ve rahim ağzı kanalının ultrasondaki görünümü çok önemlidir.

Rahim ağzı yetmezliğinin ilk bulgusu nedir?


Rahim-ağzının-yapısı

Rahim-Ağzı-Yetmezliği-Görünümü-Doç.-Dr.-Oktay-KAYMAK

Rahim ağzı yetmezliği maalesef bir gebelik kaybedildikten sonra genelde tanısı konulan bir durumdur. Ancak ilk gebelikte de bazı bulguların erkenden tanınması ile önüne geçilebilir.

Bu ilk gebeliği olan anne adaylarında aşağıda verilmiştir;

  • Vajinal akıntının artması ve sık ped değiştirme
  • Gebeliğin 14-16. Haftalarında çok az bir kanama olması
  • Karında şişkinlik ve gaz ağrısına benzer hafif bir ağrı

İşte bu şikayetleri olan hastalarda rahim ağzına bakmak gerekmektedir. Ancak sıklıkla bunlar gözden kaçar ve anne adayları ilk gebeliklerini genelde 4. Aydan sonra kaybederler. Bu nedenle ilk gebeliği olan ve bu türden şikayetleri olan anne adaylarının iyi bir uzman hekim muayenesinden geçmesi gerekmektedir.

Gebelikte (hamilelik) rahim ağzı kısalır ise ne yapılmalı?

Gebelik sırasında rahim ağzı kısalığı saptanır ise yapılabilecek işlemler vardır. Bunlar;

  • İlaç tedavisi
  • Ameliyat tedavisi
  • Destek tedavisi

İlaç olarak progesteron verilmesi, ameliyat olarak da rahim ağzı dikişi veya tıbbi adı ile servikal serklaj denilen işlem yapılabilir. Bu işlem vajinal yoldan ve karından( kapalı veya açık yol ile) yapılabilecek bir dikiş ile zayıflamış olan rahim ağzı dokusu desteklenmeye çalışılır.

Bir diğer yol ise plastik bir halka(vajinal pesser) ile rahim ağzının desteklenmesidir.

Rahim ağzı yetmezliğinin ilaçla tedavisi var mı?

Rahim ağzı yetmezliğinin ilaçla tedavisi denenen bir yoldur. Bu tedavi için progesteron verilir. Progesteron ağızdan, iğne ile veya vajinal yoldan verilebilir. Verilme şekilleri arasında vajinal yol biraz daha üstün gibi görülmektedir. Ancak doktorlar tarafından her yol denenebilir.

İlaç belirli yere kadar etkilidir. Tedaviden ziyade önleyici bir tedavi olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle yetmezlik gelişmeden kullanılması çok daha önemlidir.

Çünkü aşırı kısa rahim ağzı varlığında progesteron yetersiz kalacaktır.

Rahim ağzı yetmezliğinin ameliyat ile tedavisi?

Ameliyat tedavileri farklı olsa da aslında hepsinin temeli aynıdır. Yani rahim ağzını desteklemek esasına dayanır.

RAHİM-AĞZI-NORMAL-YETMEZLİKLİ-DİKİLMİŞ

Hepsinin ismi aynıdır yani serklaj diye isimlendirilir. Teknik olarak farklı teknikler vardır.

Alttan veya karından yapılabilir. Başarı oranı eğer zamanında ve başarılı bir şekilde yapılır ise % 70 dir. Yani bu dikiş konulan 100 gebeden 70’ı Doğum yapma imkanını kazanmaktadır. Bu nedenle eğer gerek varsa yapılmasında çok büyük fayda vardır.

Rahim ağzına dikiş konan anne adaylarının takibi?

Rahim-ağzı-dikişi-konulmuş-gebelik

Rahim ağzına dikiş konan anne adaylarının özel bir takibi yoktur. Ancak dikişin yerinde durup duymadığı takibi yapılır.

Artık rahim ağzının boyu ölçülmesi anlamsızdır.

Bilimsel olarak kanıtlanmasa da YATAK İSTİRAHATİ bu tür hastalarda gerçekten faydalı olabilmektedir. Bu benim tıbbi tecrübemdir.

Ancak mutlak bir istirahat değil bu yani, hiç kalkmadan yatmaktan bahsetmiyorum, evde kendi ihtiyaçlarınızı karşılayabilirsiniz.

Ancak aşırı yol yürüme, yorulma ve aktivite risk artışına neden olacaktır.

Rahim ağzında dikiş olan anne adayının bir de ek olarak progesteron denen ilacı almasının tıbbi bir tespiti yoktur. Yani alınmasının faydası gösterilememiştir. Ancak yaygın bir şekilde hekimler bu ilacı da beraberinde kullanırlar.

Rahim ağzı dikişi acil olarak konulabilir mi?

Evet, bunun tıbbi adı acil serklajdır. Ancak son derece riskli ve zor bir işlemdir. Başarısı normale göre daha düşüktür. İşlemi yapacak hekimin bu konuda tecrübesi olması ve hasta yeterince bilgilendirilmelidir.

Çünkü bazen rahim ağzını dikmeye çalışmak anne adayının hayatını riske atacak derecede kötü gelişmelere yol açabilmektedir. Bu nedenle sonraki olası gebelikleri ve anne hayati riskini gözeterek bazen DİKİŞ KOYMAMAK ÇOK DAHA AKILCIL olabilmektedir. Tabi bu durumda gebelik kaybedilebilir ama anne rahmi ve hayatı korunmuş olacaktır.

Tüp bebekte veya ikiz-üçüz gibi gebeliklere rahim ağzı dikiş konulur mu?

Bu türden hastalara rutin olarak rahim ağzına dikiş konulması yapılmaz. Ancak hastanın önceki gebeliklerinde ağrısız düşükleri veya erken doğum hikayesi varsa ve rahim ağzında kısalma tespit edilir ise rahim ağzı dikişi konulabilir.

Bu durum gebeliğinizi takip edecek olan uzman hekimin vereceği bir karardır.

Rahim ağzı dikişi kime yapılmamalıdır?

Rahim ağzı dikişleri rutin olarak yapılan işlemler değildir.

Ancak günümüzde belirli hastalarda özellikle yapılmaması önerilmektedir.

Bunların başında çoğul gebelikler gelmektedir. Maalesef ikiz gebeliklerde herhangi bir başarısı gösterilememiş ve hatta bir gurup hastada erken doğum ve suyun gelmesine neden olmuştur.

Ancak bir grup hekim halen ikiz gebeliklerde rahim ağzına dikiş koymaktadır. Tabi bu noktada karar aileye bırakılmalıdır. Ancak doktorun bu konuda daha önceki tecrübeleri çok daha önemlidir.

Anne adayının önceki gebeliğinde rahim ağzı yetmezliğinden bebek kaybı varsa ve şimdiki gebeliği ikiz ise, bu dikişten fayda görmektedir.

Bunun dışında;

  • Kanaması olan gebelere,
  • Suyu gelmiş gebelere,
  • Ek şiddetli hastalığı olan gebelere,
  • Bebekte sakatlığı olan gebelere,
  • İleri hafta( 24 hafta üstü ) gebelere,
  • Genel olarak yapılması önerilmez.

Rahim ağzına konan dikiş ne zaman alınır?

Alttan konulan dikişler normalde bebek gelişimi tamamlandıktan sonra alınabilir.

Burada tam bir sınır yoktur ancak genellikle 34. Haftadan sonra uzman hekimin uygun gördüğü bir durumda alınabilir.   Genel olarak 37-38. gebelik haftalarında alınabilir.

Ancak hastanın ağrıları başlamış veya beraberinde suyu gelmişse kesinlikle HEMEN alınması fayda vardır.

Kapalı(laparoskopi) ameliyat ile konan dikişler ne zaman alınır?

Karınbölgesinden kapalı ameliyat ile yerleştirilen dikişler genelde sezaryen sırasında alınır,  ancak aile bilgilendirilerek alınmayabilir. Tabi yapılan teknik ile alakalı olarak bu karar alınır.

Önceki gebeliği rahim ağzı dikişi konularak kurtarılan anneler sonrası gebeliklerinde ne yapacaklar?

Maalesef bu durum kalıcıdır ve her gebelikte tekrar eder. Bu nedenle aynı işlem ve takipler tekrar yapılacak benzer şekilde dikiş konularak takip gerçekleştirilecektir.

 

Bir Cevap Yazın